Σημείωμα Καλλιτεχνικής Διευθύντριας

Το Φεστιβάλ Συνοικισμός είναι ένας από τους βασικούς θεσμούς παρακαταθήκης που στοχεύει να δημιουργήσει το πρόγραμμα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για πόλη της Ελευσίνας: ένα διεθνές φεστιβάλ σύγχρονων παραστατικών τεχνών,  στο οποίο αποκρυσταλλώνονται η φιλοσοφία, οι κεντρικές αξίες και η μεθοδολογία της Μετάβασης στην EUphoria, της προσπάθειά μας, δηλαδή, να επαναπροσδιορίσουμε τη μορφή και το περιεχόμενο της δημόσιας κουλτούρας σήμερα.  

Ο τρόπος που υιοθετούμε προς αυτή την κατεύθυνση σχετίζεται με μία διπλή ενσωμάτωση: την ενσωμάτωση της τέχνης στη σύγχρονη κοινωνία και την ενσωμάτωση του κοινού στις σύγχρονες παραστατικές τέχνες. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι προσανατολιζόμαστε σε έργα ερευνητικού χαρακτήρα, με έντονο το στοιχείο του ντοκουμέντου. Επίσης, σε έργα που επαναπροσδιορίζουν τη σχέση δημιουργού και θεατή, εστιάζοντας στη βιωματική εμπειρία. Τέλος, σε έργα που είναι προϊόντα συνδημιουργίας του καλλιτέχνη με την κοινότητα. 

Στην περσινή πρώτη έκδοση του Φεστιβάλ Συνοικισμός, το ζήτημα της μετανάστευσης και των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη ήταν κυρίαρχο, όχι γιατί είναι «της μόδας», αλλά γιατί είναι ένα από τα βασικά φαινόμενα – αν όχι το βασικότερο – που θα διαμορφώσει τις ευρωπαϊκές κοινωνίες των επόμενων δεκαετιών. Φέτος, το ίδιο ζήτημα παραμένει κεντρικό, αλλά προσεγγίζεται υπό το πρίσμα της Ιστορίας. Η επίσημη ιστορία συμπλέκεται με τις προσωπικές ιστορίες πραγματικών ανθρώπων, σε ένα οδοιπορικό που ξεκινάει από τη Μικρασιατική Καταστροφή με τα έργα Ε_ΦΥΓΑ Μικρασία της Γιολάντας Μαρκοπούλου σε συνεργασία με το Σύλλογο Μικρασιατών Ελευσίνας και η Ιστορία Ενός Αιχμαλώτου του Στρατή Δούκα σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Μιστριώτη. Συνεχίζει στην κεντρική Ευρώπη και ειδικότερα στην Ουγγαρία του 1950 με την παράσταση Ιστορία, Ιστορία, Ιστορία της Ντέμπορα Πίρσον και καταλήγει στη σημερινή Συρία μέσα από τα έργα Οι Κήποι Μιλούν και Πείτε Μου τι Μπορώ να Κάνω της Τάνια Ελ Χούρι.

Δίπλα στα παραπάνω, τα έργα Οι Ελευσίνιοι του Φίλιππου Κουτσαφτή, Διαδρομές στις Ρίζες #3 της Ασπασίας Μαρίας Αλεξίου και Motorway 6 της Εύης Καλογηροπούλου εστιάζουν στη μετά το ιστορικό γεγονός ιστορία των ανθρώπων: στη ζωή που συνεχίζουν πια σε άλλο τόπο και που με τη σειρά της αναδιαμορφώνει την κοινωνία που τους υποδέχτηκε. Το οδοιπορικό στα πολλά πρόσωπα της Ιστορίας ολοκληρώνεται με τα έργα Αϊτή της ομάδας Hatari και  των Dictaphone Group, που μας προσκαλούν να αναλογιστούμε Ουδέν Προς Δήλωση τη φύση και τη λειτουργία της Ιστορίας.  

Θεμελιώδης αξία του Φεστιβάλ Συνοικισμός είναι η συνάντηση της τέχνης με την κοινωνία, και η φροντίδα  με την οποία επενδύουμε την ενδυνάμωση των δύο αυτών πόλων της δημόσιας κουλτούρας. Στο πεδίο της καλλιτεχνικής παραγωγής, εστιάζουμε σε μια νέα γενιά καλλιτεχνών από την Ελλάδα και το εξωτερικό που ξεχωρίζουν για την ιδιαίτερη γλώσσα τους. Επιχειρούμε να αναδείξουμε τη δουλειά τους όχι μόνο μέσα από την παρουσίαση του έργου τους, αλλά και μέσα από δράσεις που ενισχύουν διαφορετικές θέσεις του πεδίου που λειτουργούν υποστηρικτικά στο καλλιτεχνικό έργο – όπως οι υπεύθυνοι παραγωγής, οι επιμελητές, οι κριτικοί και θεωρητικοί των παραστατικών τεχνών. Επίσης, δημιουργώντας συνθήκες που ενισχύουν τον κύκλο ζωής του έργου τους και αναπτύσσουν κοινό γι’ αυτό. Η φετινή έκδοση του φεστιβάλ περιλαμβάνει έξι τέτοιες δράσεις. 

Το Εργαστήριο Κριτικής που συντονίζει η Δηώ Καγγελάρη στοχεύει στην ενίσχυση του θεωρητικού λόγου και της κριτικής της δουλειάς των καλλιτεχνών που παρουσιάζονται στο φεστιβάλ. Η θερινή κατασκήνωση του Διεθνούς Δικτύου για τις Σύγχρονες Παραστατικές Τέχνες IETM Campus στοχεύει να εφοδιάσει υπεύθυνους παραγωγής με γνώσεις αναφορικά με το πώς δουλεύει κάποιος στο διεθνές περιβάλλον (περιοδείες στο εξωτερικό, διεθνείς συνεργασίες και πηγές χρηματοδότησης). Η δράση Προορισμός Ελευσίνα-Αθήνα σε συνεργασία με το Office National de la Diffusion Artistique της Γαλλίας αφορά στην επίσκεψη δεκαπέντε καλλιτεχνικών διευθυντών θεάτρων και φεστιβάλ της Γαλλίας, με σκοπό τη γνωριμία τους με τη σύγχρονη ελληνική σκηνή και τους καλλιτέχνες του φεστιβάλ. Η δράση Αναγνώσεις Φεστιβάλ σε συνεργασία με το Festival Academy του European Festivals Association  δημιουργεί ένα πεδίο διαλόγου για το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα φεστιβάλ και οι επιμελητές τους στην ενίσχυση τόσο του καλλιτεχνικού χώρου, όσο και των πόλεων στις οποίες πραγματοποιούνται. Τέλος, το Καφενείο η Β(β)ουλή γίνεται η αφορμή για την εκ των έσω γνωριμία των κατοίκων της Ελευσίνας  με τους καλλιτέχνες του φεστιβάλ, ενώ μέσα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά φέρνουμε ήδη κοντά μας τους αυριανούς μας θεατές. 

Έτσι, από τις 22 έως τις 30 Ιουνίου, ο Συνοικισμός της Ελευσίνα γίνεται τόπος συνύπαρξης καλλιτεχνών και επαγγελματιών του καλλιτεχνικού χώρου από την Ελλάδα και το εξωτερικό με τους κατοίκους της Ελευσίνας και της Αττικής συνολικότερα.  

Κέλλυ Διαπούλη

Καλλιτεχνική Διευθύντρια Ελευσίνας 2021