To Φεστιβάλ

Το Φεστιβάλ Συνοικισμός αποτελεί ένα νέο ετήσιο θεσμό για την πόλη της Ελευσίνας και ένα από τα βασικά προγράμματα παρακαταθήκης της Ελευσίνας 2021 Πολιτιστικής Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Πρόκειται για ένα διεθνές φεστιβάλ σύγχρονων παραστατικών τεχνών,  στο οποίο αποκρυσταλλώνονται η φιλοσοφία, οι κεντρικές αξίες και η μεθοδολογία της Μετάβασης στην Euphoria, της προσπάθειά μας, δηλαδή, να επαναπροσδιορίσουμε τη μορφή και το περιεχόμενο της δημόσιας κουλτούρας σήμερα.

Θεματικά εστιάζει στα φλέγοντα κοινωνικό-πολιτικά φαινόμενα της εποχής, όπως οι προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές ως βίωμα και μνήμη,  η άνοδος του εθνικισμού και του ρατσισμού, ο λαϊκισμός, η απαξίωση του πολιτικού και η έλλειψη ενδιαφέροντος για τα κοινά, η κρίση του έθνους-κράτος και η περατότητα των εθνικών και δι-εθνικών συνόρων,  η σχέση μας με τους Άλλους και οι πολλαπλές νοηματοδοτήσεις τόσο της διαφορετικότητας όσο και της κοινότητας.

Το Φεστιβάλ Συνοικισμός επιχειρεί να διαμορφώσει νέες συνθήκες για την καλλιτεχνική δημιουργία συνολικά. Επενδύει σε μακροχρόνιες συνεργασίες με καλλιτέχνες, στη δικτύωση τους με επαγγελματίες  και τη συνομιλία τους με τους ανθρώπους της πόλης. Με τον τρόπο αυτό επιχειρούμε να δημιουργήσουμε μέσα από το φεστιβάλ ένα πεδίο καλλιτεχνικής και κοινωνικής δραστηριότητας στο οποίο συναντιούνται οι καλλιτέχνες, το κοινό και επαγγελματίες του πολιτιστικού χώρου. Ο χώρος αυτός δεν συγκροτείται μόνο αλλά διατηρείται και εμπλουτίζεται ουσιαστικά από τις βιωματικές, προσωπικές και επαγγελματικές καταγραφές όλων όσων συμμετέχουν στο φεστιβάλ. Η δικτύωση των συμμετεχόντων, η οποία επεκτείνει τον ορίζοντα της δουλειάς τους, εγγράφεται στον Συνοικισμό, ως φεστιβάλ και ως τόπο, και αλληλεπιδρά διαρκώς με το σύνολο του.

Βασικό μέλημα του Φεστιβάλ Συνοικισμός είναι η ανάδειξη της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας και η ενδυνάμωση αφενός της θέσης του καλλιτέχνη και αφετέρου της λειτουργίας του καλλιτεχνικού έργου στην κοινωνία σήμερα. Προκειμένου να το πετύχει αυτό, το φεστιβάλ εστιάζει σε νέες παραγωγές από Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες, ενώ παράλληλα δίνει ιδιαίτερο βάρος σε δράσεις που ενισχύσουν όλες τις θέσεις του πεδίου της καλλιτεχνικής παραγωγής (τους κριτικούς, τους ανθρώπους που ασχολούνται με την παραγωγή και τους επιμελητές / υπευθύνους καλλιτεχνικού προγραμματισμού), όπως συναντήσεις δικτύωσης και γνωριμίας ξένων επιμελητών με την ελληνική σκηνή, συνεργασίες με διεθνή και ευρωπαϊκά δίκτυα του χώρου και προγράμματα ανάπτυξης ικανοτήτων για τις διαφορετικές ειδικότητες του πεδίου. Επίσης, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση του κύκλου ζωής των καλλιτεχνικών έργων από την έρευνα και τη δημιουργική διαδικασία μέχρι την παρουσίασή του όχι μόνο στο φεστιβάλ, αλλά και σε άλλες διοργανώσεις στη συνέχεια. Τέλος, μέσα από αυτή τη στρατηγική, κύρια επιδίωξη είναι η ουσιαστική εξοικείωση του κοινού με το ιδιαίτερο σύμπαν των καλλιτεχνών που παρουσιάζει το φεστιβάλ.  

Σε επίπεδο αισθητικής, το φεστιβάλ επικεντρώνεται σε σύγχρονες μορφές παραστατικών τεχνών, με έμφαση σε έργα βιωματικού χαρακτήρα που σπάνε τα παραδοσιακά όρια δημιουργού και κοινού, όπως τα θέατρο ντοκουμέντο, η βιωματική περφόρμανς, η βιωματική εγκατάσταση και οι site και people specific δημιουργίες.  Με τα site specific έργα επιλέγουμε μη συμβατικούς χώρους που μετατρέπουν σημεία της καθημερινότητας του Συνοικισμού, όπως είναι τα σπίτια, οι αυλές, τα μαγαζιά, οι δρόμοι και το Δημοτικό Σχολείο σε θεατρικές σκηνές και τόπους καλλιτεχνικής έκφρασης. Την ίδια στιγμή, τα people specific έργα αντανακλούν τις ανθρωπογεωγραφίες της γειτονιάς και αντλούν από τις διαφορετικές  κοινότητες που την αποτελούν. ‘Ετσι, τα έργα που δημιουργούνται για το φεστιβάλ σε μεγάλο βαθμό οικοδομούν ένα νέο αφήγημα για την Ελευσίνα, αλλά και την Ελλάδα συνολικότερα, το οποίο στηρίζεται στην αλληλεπίδραση της τέχνης με τη βάση της κοινωνίας σήμερα.

Θεμελιώδης αρχή που διέπει το Φεστιβάλ Συνοικισμός είναι η συνάντηση των καλλιτεχνών με την ντόπια κοινότητα, και η φροντίδα  με την οποία επενδύουμε στη δημιουργία ενός πεδίου συνύπαρξης μεταξύ τους. Οι παραδοσιακοί ρόλοι καλλιτέχνη και κοινού αποδομούνται. Οι καλλιτέχνες γίνονται ερευνητές, μύστες της σύγχρονης πραγματικότητας, συν-μέτοχοι της ζωής και της μνήμης της πόλης και εν τέλη ντόπιοι-κομμάτι της κοινότητας που τους φιλοξενεί. Οι άνθρωποι, από την άλλη μεριά, έρχονται στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής δραστηριότητας όχι μόνο ως οικοδεσπότες της μεγάλης γιορτής που αποτελεί ένα φεστιβάλ αλλά και ως συν-δημιουργοί των έργων. Μεταφέρουν μνήμες, καταθέτουν σε πρώτο πρόσωπο, δομούν νέες σχέσεις και επανεφεύρουν τις ήδη υπάρχουσες και κυρίως γίνονται κοινωνοί νέων βιωματικών εμπειριών.

Το Φεστιβάλ Συνοικισμός χωροθετείται στην γειτονιά του Συνοικισμού στην Άνω Ελευσίνα. Η ίδια η περιοχή του Συνοικισμού, είναι ένα κομμάτι της πόλης που δεν έχει τύχει της προσοχής που του αξίζει. Χωρικά αναπτύσσεται πέρα από τις σιδηροδρομικές γραμμές που συνιστούσαν ένα φυσικό όριο της πόλης και εκεί εγκαταστάθηκαν 2.500 Μικρασιάτες πρόσφυγες αμέσως μετά το 1922. Με το ομώνυμο φεστιβάλ, ο Συνοικισμός από περιθώριο της πόλης γίνεται  κέντρο, πόλος έλξης επισκεπτών και κατοίκων της περιοχής και ταυτόχρονα επίκεντρο της καλλιτεχνικής ζωής και αναζήτησης.

Την ίδια στιγμή σε μεγαλύτερη κλίμακα το φεστιβάλ εντοπίζεται στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Με έμφαση στα Βαλκάνια και τον Αραβικό κόσμο, επιδιώκει να δημιουργήσει γέφυρες συνάντησης και συνεργασίας μεταξύ  κοινοτήτων και καλλιτεχνών των περιοχών αυτών.

Η επιλογή του Συνοικισμού φέρει ιδιαίτερους συμβολισμούς, που  παραπέμπουν σε διαχρονικές και εντελώς επίκαιρες όψεις του κοινωνικού γίγνεσθαι.  Ετυμολογικά η λέξη Συνοικισμός σημαίνει συνύπαρξη. Στην περίπτωση της Ελευσίνας η ετυμολογία αυτή αποκαλύπτεται στην πραγματική της διάσταση. Πρόκειται για τη συνύπαρξη πληθυσμών με πολλαπλές αφετηρίες ήδη από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης της γειτονιάς,  όταν κατοικήθηκε από πρόσφυγες από διαφορετικά μέρη της Μικράς Ασίας ακριβώς μετά το 1922. Η συνύπαρξη αυτή εμπλουτίστηκε μέσα σε έναν αιώνα από νέα κύματα προσφύγων, μεταναστών και ανταλλασσόμενων πληθυσμών και εμπλουτίζεται μέχρι και σήμερα μέσα από τις σύγχρονες μεταναστευτικές ροές.

Σήμερα, μετά από περίπου εκατό χρόνια, αναδεικνύεται σε ζωντανή απόδειξη  της δημιουργικότητας του ανθρώπου και της δύναμη της ζωής. Αποδεικνύει πως ο άνθρωπος -και η ανθρώπινη συνύπαρξη-  υπερβαίνει χωρίς να παραβλέπει τα εμπόδια, τις διακρίσεις, τις δυσκολίες και τον καθημερινό αγώνα Πώς ένας τόπος που φέρει τραύματα, συλλογικά και προσωπικά, γίνεται πηγή έμπνευσης και εξωστρεφούς δημιουργίας. Πώς  η διατήρηση της ιστορικής συλλογικής μνήμης διαμορφώνει τις συνθήκες με τις οποίες οραματιζόμαστε και σχεδιάζουμε το μέλλον.

Τέλος, η συνύπαρξη κοινού, καλλιτεχνών και επαγγελματιών αναδεικνύει τη μεταμορφωτική επίδραση της τέχνης στην καθημερινότητα μιας πόλης, επιβεβαιώνοντας τη σημασία του ρόλου του  φεστιβάλ ως της μεγάλης γιορτής της πόλης και της τέχνης μαζί.


Με επιφύλαξη παντός νομίμου δικαιώματος 2019
Ελευσίνα 2021 / Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης